{"id":17073,"date":"2024-11-28T11:20:55","date_gmt":"2024-11-28T11:20:55","guid":{"rendered":"https:\/\/avukathht.com\/?p=17073"},"modified":"2025-11-12T17:08:57","modified_gmt":"2025-11-12T17:08:57","slug":"lehe-kanun-ilkesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/avukathht.com\/tr\/2024\/11\/lehe-kanun-ilkesi\/","title":{"rendered":"LEHE KANUN \u0130LKES\u0130"},"content":{"rendered":"\n

UZUN S\u00dcRED\u0130R ANA M\u00dcLAKATA G\u0130RMEY\u0130 BEKLEYENLER<\/strong><\/p>\n\n\n\n

ANA M\u00dcLAKATTA LEHE KANUNLARIN UYGULANMASI TALEP ED\u0130LEB\u0130L\u0130R<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Evrensel hukuk kurallar\u0131na sayg\u0131l\u0131 ve uluslararas\u0131 hukuka de\u011fer veren bir \u00e7ok geli\u015fmi\u015f \u00fclkede gerek ceza hukuku gerekse de  idare hukukunda, genel olarak “lehe kanunun ge\u00e7mi\u015fe etkili olmas\u0131” ilkesi kabul g\u00f6r\u00fcr. Bu, yeni bir kanun, eski bir duruma uyguland\u0131\u011f\u0131nda ve bu durumdaki ki\u015fiye daha fazla avantaj sa\u011fl\u0131yorsa, bu yeni kanunun ge\u00e7mi\u015fe etkili olarak uygulanaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir.<\/p>\n\n\n\n

Bu ilke, hukukun herkese e\u015fit \u015fekilde uygulanmas\u0131 ve bireylerin haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 amac\u0131yla \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n

Vatanda\u015flar\u0131n, hukukun de\u011fi\u015febilece\u011fini bilerek hareket etmeleri ve bu de\u011fi\u015fikliklerden olumsuz etkilenmemeleri i\u00e7in g\u00fcvence sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n

Yasalar\u0131n as\u0131l amac\u0131 toplumda adaleti tesis etmek ve her bireyin e\u015fit \u015fekilde bu adaletten istifade etmesini sa\u011flamakt\u0131r. Lehe kanunlar\u0131n uygulanmas\u0131 ilkesi de  Anayasalar taraf\u0131ndan teminat alt\u0131na al\u0131nan e\u015fitlik ve adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n bir gere\u011fidir. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Hollanda da bir \u00e7ok geli\u015fmi\u015f \u00fclkede oldu\u011fu gibi yasal mevzuat\u0131nda bu ilkeye yer vermi\u015ftir. Bu ilke uygulamada \u00f6zellikle Ceza hukuku ve Sosyal G\u00fcvenlik hukuku alanlar\u0131nda  uygulanmakta olup    \u201c yeni bir d\u00fczenleme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ve bu d\u00fczenleme, daha \u00f6nceki bir d\u00f6nemde olu\u015fan haklar\u0131 art\u0131r\u0131yorsa, yeni d\u00fczenleme ge\u00e7mi\u015fe etkili olacak \u015fekilde\u201d uygulanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ancak, bu ilkenin uygulanmas\u0131nda baz\u0131 istisnalar da olabilir. Baz\u0131 durumlarda, kanunda yeni d\u00fczenlemenin ge\u00e7mi\u015fe etkili olmayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilebilir. Ya da yeni d\u00fczenlemenin ge\u00e7mi\u015fe etkili uygulanmas\u0131, hukuki g\u00fcvenli\u011fi ciddi \u015fekilde ihlal edecekse, bu durumdan vazge\u00e7ilebilir.<\/p>\n\n\n\n

Buraya kadar yeni \u00e7\u0131kan lehe kanunlar\u0131n ge\u00e7mi\u015fe etkisinden bahsettik. Ancak bu makalede cevab\u0131 aranan as\u0131l soru ba\u015fvuru yada yarg\u0131lama s\u00fcrecinde san\u0131k yada ba\u015fvurucu aleyhine yeni kanun yada d\u00fczenlemelerin olmas\u0131 durumunda eski lehe kanun veya d\u00fczenlemelerin karar verilirken kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmayaca\u011f\u0131d\u0131r.  <\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin idareye ba\u015fvuru yap\u0131lan tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan bir kanun yada uygulama ba\u015fvuran\u0131n lehine ise ancak  idarenin ba\u015fvuruyu karara ba\u011flamas\u0131 s\u00fcrecinde idare taraf\u0131ndan ba\u015fvuran\u0131n lehine olan uygulama  aleyhine de\u011fi\u015ftirilmi\u015f ise bu durumda idare ba\u015fvuruyu hangi tarihleri dikkate alarak hangi kanun ve d\u00fczenlemelere g\u00f6re  de\u011ferlendirecektir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu sorunun cevab\u0131 san\u0131\u011f\u0131n yada ba\u015fvurucunun \u201clehine olan kanunlar\u0131n uygulanmas\u0131 gerekir \u015feklinde olmal\u0131d\u0131r\u201d ancak baz\u0131 konularda istisnalar olabilir.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zellikle  \u0130ltica hukuku, s\u00fcrekli de\u011fi\u015fen ve geli\u015fen bir alan oldu\u011fu i\u00e7in, iltica eden bir ki\u015fiye  kanunlar\u0131n nas\u0131l uygulanaca\u011f\u0131na idare karar vermektedir. \u0130dare verdi\u011fi kararlarda o ki\u015finin \u00f6zel durumuna ve ba\u015fvuru yapt\u0131\u011f\u0131 tarihe g\u00f6re hareket etmektedir. Genel olarak, iltica ba\u015fvurusu yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte ge\u00e7erli olan kanunlar esas al\u0131n\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Uygulamada ba\u015fvuru  de\u011ferlendirme s\u00fcrecinde  ba\u015fvuru sahibi lehine  yeni d\u00fczenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015fsa yada mahkemelerden lehinde kararlar \u00e7\u0131km\u0131\u015f ise idare bu yeni d\u00fczenleme  ve kararlar\u0131  g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmaktad\u0131r.Ancak ba\u015fvurucunun aleyhine olan yeni d\u00fczenlemeler, politika de\u011fi\u015fiklileri ve talimatlar  var ise bu durumda  bireysel duruma ba\u011fl\u0131 kal\u0131narak idare takdir hakk\u0131n\u0131 kullanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Burada \u00f6nemli olan idarenin takdir hakk\u0131n\u0131 kullan\u0131rken keyfili\u011fe ka\u00e7mamas\u0131, kendi kusur veya kabahatlerini \u00f6rtmek ad\u0131na kat\u0131 ve sert tutum sergilememesi ve en \u00f6nemlisi Adalet ve E\u015fitlik ilkelerini ihlal etmemesi gerekir.  <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Hollanda \u00f6zellikle  Suriye i\u015f sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131 ile birlikte  2015 y\u0131l\u0131ndan bu yana yo\u011fun \u015fekilde g\u00f6\u00e7 almaya ba\u015flam\u0131\u015f olup y\u00fczbinlerce insana ev sahipli\u011fi yapm\u0131\u015ft\u0131r. Hollanda\u2019 ya sadece 2023 y\u0131l\u0131 i\u00e7erisinde 38.377 yeni m\u00fclteci s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Gelen bu insanlar\u0131n bar\u0131nma ve konaklama i\u015flemeleri ve ba\u015fvuru s\u00fcre\u00e7lerinin de\u011ferlendirilmesi ciddi anlamda personel ve maddi kaynak gerekmektedir.    Gelen insan yo\u011funlu\u011funa ba\u011fl\u0131 olarak mevcut kamplar\u0131n yetersizli\u011finin giderilmesi ve bu alanda tecr\u00fcbeli personellerin yeti\u015ftirilmesi ciddi bir sorun olmu\u015f ve olmayada devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Kabul etmek gerekir ki Hollanda son d\u00f6nemdeki bu yo\u011fun m\u00fclteci ak\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131da bir \u00e7ok Avrupa Birili\u011fi \u00fclkesine nazaran s\u00fcreci \u00e7ok iyi y\u00f6netmi\u015ftir. \u00dcretti\u011fi alternatif \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131 ve kurdu\u011fu sitemler ile sorunu en iyi \u015fekilde \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in elinden geleni yapmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Ancak son d\u00f6nemdeki politik de\u011fi\u015fiklikler ve \u00fclkenin mevcut hali dikkate al\u0131narak yap\u0131lan bir tak\u0131m uygulamalar ciddi ma\u011fduriyetler do\u011fmas\u0131na neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zellikle kabul s\u00fcre\u00e7lerinin ciddi anlamda uzam\u0131\u015f olmas\u0131 bir \u00e7ok sorunu beraberinde getirmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130darenin b\u00f6yle \u00f6nemli bir konuda kay\u0131td\u0131\u015f\u0131 g\u00f6\u00e7\u00fc engellemek ad\u0131na bir tak\u0131m tedbirler almas\u0131 anla\u015f\u0131labilir bir durumdur. Ancak bu tedbirleri al\u0131rken s\u00fcre\u00e7lerin uzamamas\u0131 ve adil kararlar verilmesi en do\u011fru oland\u0131r. Zira gecikmi\u015f adalet adelet olmad\u0131\u011f\u0131 gibi zaman\u0131nda verilmeyen kararlar\u0131n hak kayb\u0131na neden olmas\u0131 da adalet ve e\u015fitlik ilkelerinin zedelenmesine neden olacakt\u0131r.          <\/p>\n\n\n\n

Hali haz\u0131rda bir y\u0131ldan fazla s\u00fcredir ana m\u00fclakata girmek i\u00e7in bekleyen insan say\u0131s\u0131 ciddi anlamda artm\u0131\u015ft\u0131r. Ge\u00e7mi\u015f tarihlerde alt\u0131 ay gibi makul  bir s\u00fcrede tamamlanan ba\u015fvuru s\u00fcre\u00e7leri idare taraf\u0131ndan al\u0131nan farkl\u0131 kararlar nedeni ile ortalamada on sekiz ay\u0131 ge\u00e7mektedir. Bu s\u00fcre zarf\u0131ndan idare taraf\u0131ndan yap\u0131lan yeni polita de\u011fi\u015fikliklerinin sert ve kat\u0131 bir \u015fekilde uygulanmas\u0131 bir \u00e7ok ba\u015fvurucuyu olumsuz etkilemektedir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d6zellikle T\u00fcrkiye\u2019den gelen m\u00fcltecilere y\u00f6nelik 2023 y\u0131l\u0131n\u0131n Aral\u0131k ay\u0131nda  yap\u0131lan politika de\u011fi\u015fikli\u011fi ve 1 Temmuz 2024 tarihli yeni \u00e7al\u0131\u015fma talimat\u0131 uzun s\u00fcredir bekleyen  T\u00fcrkiye k\u00f6kenli m\u00fcltecilere y\u00f6nelik olumsuz kararlar\u0131n verilmesine neden olmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Hali haz\u0131rda 2022 y\u0131l\u0131nda gelip m\u00fcracaat eden bir \u00e7ok m\u00fclteci hakk\u0131nda 2024 y\u0131l\u0131n\u0131n i\u00e7erisinde oturum de\u011ferlendirmesi yap\u0131lmaktad\u0131r.  Bu ki\u015filer hakk\u0131nda 2023 y\u0131l\u0131n\u0131n Aral\u0131k ay\u0131ndan yap\u0131lan politika de\u011fi\u015fikli\u011fi \u00f6ncesindeki lehe uygulama ve kararlar dikkate al\u0131nmamakta olup ayn\u0131 nedenler ile iltica m\u00fcracaat yapm\u0131\u015f ki\u015filer hakk\u0131nda farkl\u0131 kararlar\u0131n verilmesine neden olunmaktad\u0131r.  Bu uygulamaya baz\u0131 mahkemeler de  prensipte olur verse de idarenin verece\u011fi kararlarda daha adil olmas\u0131 beklenmektedir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Den haag \u0130dare Mahkemesinin 15.08.2024 tarih ve NL 24.27322  numaral\u0131 karar\u0131nda g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere m\u00fclakat\u0131n 1 Temmuz 2024 tarihinden sonras\u0131na b\u0131rak\u0131lmas\u0131  adaletli bulunmam\u0131\u015ft\u0131r. (https:\/\/uitspraken.rechtspraak.nl\/details?id=ECLI:NL:RBDHA:2024:13599)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tabii ki iltica hukukunda her dosya \u00f6zeldir. Bireysel durumlar\u0131n dikkate al\u0131nmas\u0131 esast\u0131r. Ancak ayn\u0131 \u015fartlara haiz bir ki\u015fi hakk\u0131nda erken m\u00fcracaat etmesi nedeni ile lehe karar verilmesi di\u011ferine ise idareden kaynaklanan nedenler ile ge\u00e7 ve olumsuz karar verilmesi toplumdaki adalete olan g\u00fcveni zedeler.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130dare, korona s\u00fcrecinde yapt\u0131\u011f\u0131 gibi yaz\u0131l\u0131 m\u00fclakat ve benzeri tedbirler ile kimi zaman alt\u0131 aydan daha k\u0131sa s\u00fcrede m\u00fclakat s\u00fcre\u00e7lerini tamamlarken  ( o d\u00f6nemlerde de yo\u011funluk benzer rakamlarda idi) son d\u00f6nemde  \u201cs\u00fcre\u00e7leri uzatay\u0131m daha az insan gelsin\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 ile hareket ediyor ise bunun ad\u0131 keyfilik olur ki bu tutum demokratik bir hukuk devleti ile ba\u011fda\u015fmaz.  <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu nedenler ile uzun s\u00fcredir (bir y\u0131l ve \u00fczeri) m\u00fclakata girmeyi bekleyen m\u00fcltecilerin ana m\u00fclakatta bu hususa de\u011finmeleri \u00f6nem arz etmektedir. Kendileri ile benzer durumda olan ki\u015filerin oturum kararlar\u0131n\u0131 gerek\u00e7e yaparak bu konuda haklar\u0131n\u0131 aramalar\u0131 ve lehlerine olan kurallar\u0131n kendileri i\u00e7in de uygulanmas\u0131n\u0131 istemeleri yasal haklar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130dareye d\u00fc\u015fen ise  \u00f6nceki yaz\u0131lar\u0131m\u0131zda belirtti\u011fimiz \u00fczere mahkeme kararlar\u0131n\u0131 da dikkate alarak mevcut politka de\u011fi\u015fikliklerini ivedilikle d\u00fczeltmeleri ve uzun ba\u015fvuru s\u00fcre\u00e7lerini en aza indirmek i\u00e7in gerekli \u00e7al\u0131\u015fmlar\u0131 bir an \u00f6nce hayata ge\u00e7irmeleridir.<\/p>\n\n\n\n

Temennimiz odur ki \u00f6nceki d\u00f6nemlerde uygulanan ve netice al\u0131nan yaz\u0131l\u0131 m\u00fclakat ve benzeri uygulamalar geli\u015ftirilerek en k\u0131sa s\u00fcrede bu sorun giderilir ve zor durumda oldu\u011fu i\u00e7in \u00fclkesinden gelmek zorunda kalan bunca insan zorlu kamp \u015fartlar\u0131ndan kurtulup bir an \u00f6nce yeni hayatlar\u0131na entegre olur.<\/p>\n\n\n\n

Unutmamak gerekir ki;<\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnyadaki \u00f6nemli \u015feylerin \u00e7o\u011fu, durum umutsuz g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc zamanlarda denemeye devam eden insanlar taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Sayg\u0131lar\u0131m\u0131zla.<\/p>\n\n\n\n

Avukathht Dan\u0131\u015fmanl\u0131k<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

UZUN S\u00dcRED\u0130R ANA M\u00dcLAKATA G\u0130RMEY\u0130 BEKLEYENLER ANA M\u00dcLAKATTA LEHE KANUNLARIN UYGULANMASI TALEP ED\u0130LEB\u0130L\u0130R Evrensel hukuk kurallar\u0131na sayg\u0131l\u0131 ve uluslararas\u0131 hukuka<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17074,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","footnotes":""},"categories":[83,77,76],"tags":[],"class_list":["post-17073","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mesleki-makaleler","category-hukuki-danismanlik","category-iltica-hukuku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/avukathht.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17073","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/avukathht.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/avukathht.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/avukathht.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/avukathht.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17073"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/avukathht.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17073\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17075,"href":"https:\/\/avukathht.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17073\/revisions\/17075"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/avukathht.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17074"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/avukathht.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17073"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/avukathht.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17073"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/avukathht.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17073"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}